Ana içeriğe atla

TOPLUMDA SANAT



Ken Baynes

Özgün Adı: Art in Society

Çeviren: Yusuf Atılgan

Yapı Kredi Yayınları

Çeviri ye temel alınan baskı: The Overlook Press, 1975
1. baskı: Karacan Yayınları, İstanbul, 1981
YKY'de ı. baskı: lstanbul, Haziran 2002
3. baskı: İstanbul, Haziran 2008
ISBN 978-975-08-0430-9


Çeviriyi Yusuf Atılgan'ın yapmış olması çok önemli ve değerli bence. 

Kitap, Birinci Bölüm Sanat ve Toplum, İkinci Bölüm Tapınma, Tapınma: Geçmişte, Tapınma: Günümüzde  Tapınma: Gelecekte, Üçüncü Bölüm Cinsellik, Cinsellik: Tanrılar  Cinsellik: Erkek ve Kadın  Cinsellik: Düşler  Dördüncü Bölüm İş, lş: Kimlik, lş: Yaşantı, lş: Savaşım, Beşinci Bölüm Savaş, Savaş: Simgeler, Savaş: İmgeler, Savaş: Barış İçin Savaşım  şeklinde düzenlenmiş.

Kitap için izin verildiği ölçüde yalnızca Milton Glaser'ın 1975 tarihli önsözünden kısa bir alıntı yapacağım:

"İlkel kültürlerde sanatın ayrı bir gerçeği yoktur; en belli ayrılık "yararlılık" ile "dinsel tören" arasında olabilirdi. Oysa bunlar bile iç içedir. Geleneksel olarak, sanat incelemelerine yüce ve ayrı bir yer verildi; ancak son yirmi otuz yılda yaygınlık, biyolojik ilgiler, sanatta çağdaşlığın güçsüzleşmesi ve siyasal eğilimler gibi değişik etkenlerle çoğu kimseler için "yararlı" ile "dinsel tören" arasındaki kopmayı sildi. Başka bir deyişle, bilgi edinmeyle aşkınlık aynı anlamı verir oldu.

Bunun için Ken Baynes'in yaklaşımı zamanımızın bir parçasıdır; beğenileri yönlendirenlerle halkın, "sanatsal bir amaç olmadan" da sanatın ortaya çıkabileceğini anlamaya başladıkları bir dönemde yaşıyoruz. Şimdilerde belirtilmesi bile gereksiz görülebilir ama yadsınamaz bir gerçektir: Yakın döneme değin sanat çalışmaları bambaşka bir görünümdeydi. İlerleme sağlayan bir tüccar sınıfın gerçekte olmayan bir çeşit "soy kütüğü" saptamaya uğraşarak yüzyıllardır oluşturduğu teknolojik toplumumuzda, yeni zenginler yerlerini aldıkları soylular ve rahipler birçok ipuçları da elde ettiler. Tüccarlar ve oğulları geçmişin birçok iyi örneklerini ele geçirmeye, sanatsal nesnelere sahip olmaya uğraştılar. Ama bir teknolojik toplumun nesneleri art arda üretme yeteneği varken, bu egemen sınıf araçları eline geçirince yararcı sanatları değersiz buldu; nesnelerin bolluğu, bunların değerini daha da azalttı. Herkes aynı şeylere sahip olursa ayrıcalığını nasıl gösterir insan? Elbette bu tutum iş dünyasından gelen bir burjuva tutumuydu: Azlık değer yaratır.

Sanat başka bir yerdeydi gene; ama seçkinci tutumların sürüp gitmesiyle ve yaşamın sıradan yanının yaratıcı varlığıyla ilgili pek az inceleme yapıldı; bunun dinsel tören, savaş, cinsiyet ve iş gibi kimi etkinlikleri ne yönde etkilediği ya da bunlardan nasıl etkilendiği araştırılmadı. Beğeni yönlendirenler, soylular ya da zengin tüccar sınıfı (ya da bunların adamları) olduğu sürece günlük dünyanın estetiği aşağı yukarı göz önüne alınmadı ve şimdi hepimizin kolayca kabul ettiğimiz gibi çok yanlı bir sanatsal kalıtım olarak incelenmedi. Dünya hala güzelliği özel yerlerde arıyordu....."

Not: Yusuf Atılgan'ın yaşam öyküsünü biliyor musunuz? Çok enteresandır :)



Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

HECTOR'UN MUTLULUK ARAYIŞI

Rutin ve düzenli bir hayatı olan Psikiyatrist Hector'un mutsuz olmak için hiçbir nedeni yoktur ya da acaba öyle mi? Bir gün danışanlarından birini dinlerken aniden sabrı taşar ve sinir krizinin eşiğine gelir. Ondan sonra "Mutluluğun Nedenini" araştırmak için Çin ve Afrika'yı kapsayan maceralarla dolu bir yolculuğa çıkar. Filmi biraz Secret Life of Walter Mitty'e benzettim genel çerçeve açısından. Güzel mesajları var. Oyuncular çok iyi. Massive Attack Voodo in My Blood videosunda oynayan Rosamund Pike'ı hatırlarsınız. Jean Reno ve Christopher Plummer filme renk katmış. Simon Pegg de şaşkın ve komik ifadeleriyle rolünün hakkını veriyor. 2 saatlik hoşça vakit geçirilebilecek bir film kısacası :)

DUYGUSAL ÇEVİKLİK

DUYGUSAL ÇEVİKLİK Dr. Susan David Pegasus Yayınları  1. Baskı: İstanbul, Nisan 2018  ISBN: 978-605-299-469-6 293 Sayfa 35 TL  Arianna Huffington Dr. Susan David'in Duygusal Çeviklik kitabının kapağında yaptığı yorumda şöyle demektedir: "İç dünyamıza bakmamızı ve anlamlı bir hayat sürmemizi sağlamak için hazırlanmış, bilimsel verilere dayanan pratik bir rehber olan Duygusal Çeviklik, etraftaki bitmek bilmeyen gürültüleri susturmanın geçmişe nazaran daha da zorlaştığı günümüzde imdadımıza yetişiyor. Bizi duygularımızla (zıt kutuplarda olmaya değil) iş birliği yapmaya teşvik eden Susan David, adaptasyon ve kararlılık gücümüzü artırmak ve bu sayede yalnızca başarılı olmayıp gerçekten gelişmek için bize ihtiyaç duyduğumuz bilgileri veriyor." Kitap Kalıplaşmadan Çevikliğe Geçiş, Oltaya Takılmak, Oltadan Kurtulmaya Çalışmak, Kendini Göstermek, Araya Mesafe Koymak, Amacınız Doğrultusunda Yürümek, Yola Devam Etmek: İnce Ayar İlkesi, Yola Devam Etmek: Tahterevalli İlkesi, İş Hayatı...

SETI, YENİ NESİL?

Pennsylvania Eyalet Üniversitesi'ndeki astronomi profesörü Jason Wright, Scientific American sayfalarında yayınlanan yeni bir yorumda, NASA'ya dünya dışı istihbarat arayışı olan SETI'yi finanse etmeye devam etmek için açık ve ikna edici bir argümanın altını çizdi. Jason tarafından yapılan en önemli vurgulardan biri de, (evrendeki diğer yerlerde akıllı hayattan) biyolojik imzalardan (evrenin herhangi bir yerindeki her türlü yaşam formundan) daha az saptanabilir olması gerektiğini varsaymak için herhangi başka ve daha önemli bir önceliğin bulunmamasıdır. Gerçekten de, sanırım bu gerçeğin göstergeleri oldukça eski tarihlere dayanıyor. Örneğin, Galileo uzay aracı, yeryüzünün yer çekimini kullanarak alçaktan uçuşu Aralık 1990'da gerçekleştirilen ünlü ve zarif deneyi hatırlayın. Carl Sagan ve meslektaşları bu manevrayı kullanmak için önceden plan yapmıştı. Galileo'nun asıl amacı, Jüpiter'e çıkmak için ayrıntılı bir orbital bale parçası olarak bir hız ayarı yapmaktı. A...